Loza Obrenovića se nije ugasila, potomci velikog knjaza, njegove braće, kao i kralja Milana, postoje i danas, ali im se u odnosu na Karađorđeviće posvećuje znatno manja pažnja

Obrenovići posle 1903.

Dve moćne dinastije Obrenovići i Karađorđevići obeležili su XIX i prvu polovinu XX veka jedan od burnih perioda obnove i uspona Srpske države. Vožd Karađorđe Petrović i ništa manje važni, knjaz Miloš Obrenović imali su brojne potomke ali u ovom tekstu govorimo o Obrenovićima posle 1903.

Knjaz Miloš Obrenović 1788 - 1862

Karađorđe je bio sloboda.
Miloš je bio država.
Sloboda se očuvati može samo u državi.
Slobodan Jovanović

Period prve polovine devetnaestog veka, doneo je Srbima mnogo značajnog kada je nacionalni identitet u pitanju. Posle četiri veka, polako je uspostavljena država, ukinut feudalizam, a Srbi polako dobijaju aristokratiju i to onu narodnu, od najistaknutijih ljudi toga doba. Ne može se spomenuti ovaj period, a da se ne navedu dva najzaslužnija Srbina toga doba: vožd Karađorđe Petrović i ništa manje važni, knjaz Miloš Obrenović. Na stranu njihove borbe i nesuglasice, obojica su imala iste ciljeve, iste ideje i istu ljubav prema Srpstvu i Srbima. Nažalost, ova otvorena borba, je počela, a i završila se ubistvom – Karađorđevim 1817. i Aleksandrovim 1903. Od Majskog prevrata i ubistva Aleksandra i Drage Obrenović, vlada mišljenje da se loza Obrenovića ugasila. Međutim, jedna dinastija se ne uništava za jedno veče, ma koliko vartolomejsko ono bilo. Potomci Obrenovića i dan-danas žive, kako oni po ženskoj liniji, tako i čisto muški potomci Obrenovića.

Legitimni muški potomci ''ugašene'' dinastije

Kada su zaverenici razmatrali koga bi trebalo dovesti na presto Srbije, po izvršenju atentata, konstatovali su da nema muškog potomstva, ni po bočnoj liniji. Istina, niti Miloš, niti njegova braća Jovan i Jevrem nisu imali direktnog muškog potomstva u tom trenutku (ako izuzmemo kralja Aleksandra koji je Jevremov praunuk). Međutim, očigledno je zaboravljena činjenica, da je Miloš pored dva rođena brata, imao i četiri polubrata, za koje se provereno zna da su imali muškog potomstva. Njegovi roditelji, Višnja Urošević i Teodor Mihailović su bili, kako je i sam Miloš govorio ''vitobračni'', te je Višnja sa Obrenom Martinovićem imala dva sina, Milana i Jakova, a Teodor iz prethodnog braka imao sinove Radisava, Radonju i Radeta, gde su prva dvojica imala muškog poroda koje dopire i do doba kralja Milana, a verovatno i dalje.

Pravo prezime knjaza Miloša je Teodorović, po ocu Teodoru, međutim, on se prozvao Obrenovićem, po polubratu Milanu, koga je veoma voleo, a jedno vreme se i potpisivao Miloš Teodorov(ić) Obrenović. Vojvoda Milan, sin Višnje i Obrena, čuveni Karađorđev vojskovođa je imao sina Hristifora (Ristu), koji je umro u Petrogradu 1825. Ne zna se da li je Hristifor ostavio potomstvo, ali se zato pouzdano zna da je Jakov, drugi Milošev brat po majci imao tri sina, od kojih je jedan, Đoka, imao direktnog, muškog potomstva u narednim generacijama, tri generacije sigurno, a verovatno i dalje. Miloševa braća po ocu, Radisav i Radonja, su imali sinova, Radisav dva, Radonja jednog, ali se takođe pouzdano zna, da su direktni muški potomci postojali u drugoj polovini 19. veka. Od Radonjinog sina Blagoja, izniklo je celo novo bratstvo Blagojevića, čiji muški potomci, verovatno postoje i dan-danas.
Treba napomenuti, da su prethodni brakovi Miloševih roditelja, bili apsolutno legitimni, jer drugačije i ne bi mogli da uđu u crkvene evidencije, te ne bi nam bili dostupni podaci o njima.

Potomstvo knjaza Miloša

Ubistvom kneza Mihaila, 1868, gasi se direktno muško potomstvo kneza Miloša, iz Miloševog braka sa kneginjom Ljubicom. Potomci ''Oca Otečestva'' postoje i danas, jer su Miloševe ćerke Petrija i Savka bile udate i imale po petoro dece. Savkin sin, Fedor Nikolić se upokojio 1903. godine, ostavivši iza sebe sina istog imena rođenog 1871. Brak Petrije sa Teodorom Bajićem od Varadije, doneo je petoro dece, od kojih je sin Miloš bio oženjen, a ćerka Atanasija imala dva sina i dve kćeri. Možemo sa priličnom dozom sigurnosti reći, da potomci Miloševih ćerki postoje i danas, najverovatnije u Vojvodini, s obzirom da su obe ćerke bile udate za Srbe prečane.

Ostalo je zabeleženo, i da je knjaz, pored osmoro dece u braku sa Ljubicom Vukomanović, imao i vanbračne dece, i to najmanje devetoro. Loši zdravstveni uslovi i razne bolesti koje su tada harale, učinile su da mnoga deca umiru samo nekoliko dana ili meseci po rođenju. Tako se četvoro Miloševe vanbračne (a isto toliko i zakonite) dece upokojilo ne napunivši ni pet godina. S druge strane, dok je boravio u Beču za vreme izgnanstva, Miloš je dobio sina (Aleksandar Gustav) i kćer (Marija Klara), od dve različite majke, za koje se pretpostavlja da su ostavili potomstvo. Takođe, odavno je postojala pretpostavka da je Milivoje Blaznavac, prvi srpski general, vanbračni knežev sin.

Potomci kralja Milana

Kralj Milan je, pored sinova Sergeja i Aleksandra, imao i vanbračne dece, i to dva sina. Jedan se zvao Đorđije i umro je kao dečak u Lozani,a drugi, Stefan Milan je završio artiljerijsku školu u Francuskoj. Stefan-Milan je ostavio iza sebe sina Mar-Eme Panku Obrenovića, koji je dao intervju kragujevačkim ''Pogledima'' 1998. Majka Đorđija i Stefana Milana je bila Artemizija Hristić.

Potomstvo Jevrema Obrenovića

Jevrem Obrenović, predsednik Saveta i upravitelj nahija, imao je devetoro dece. Pored sina Miloša, čije će muško potomstvo doći na vlast posle Topčiderskog atentata, ne sme se zaobići Jevremova ćerka Anka. Bila je udata za Aleksandra Konstantinovića, sa kojim je izrodila četvoro dece, od kojih su Katarina i Aleksandar ostavili potomstvo, kako muško tako i žensko. Valja spomenuti Ankinu unuku Nataliju, ženu Mirka Petrovića, sina kralja Nikole, sa kojim je imala petoro dece, od kojih je jedan, Mihailo, otac aktuelnog pretendenta na presto Crne Gore, Nikole.

Zaključak

Loza Obrenovića se, kao što smo videli nije zaista ugasila. Potomci velikog knjaza, njegove braće, kao i kralja Milana, postoje i danas, s tim što im se posvećuje manje pažnje u odnosu na Karađorđeve potomke. Uloga Obrenovića u stvaranju srpske države posle vekovnog ropstva je neosporna i velika, i njihovi današnji potomci imaju prava da sa ponosom izgovaraju imena svojih slavnih predaka.

Svi genealoški podaci izneti u ovom tekstu su preuzeti iz knjige ''Rodoslovi srpskih dinastija'' – Radoš Ljušić, Andrija Veselinović, Novi Sad: Platoneum, 2002.

Mladen Stevanović
Kruševac